روکش دندان شیری کودکان و معرفی انواع روکش دندان شیری

دندان‌های شیری با اینکه موقتی‌اند، اما اهمیت زیادی در حفظ سلامت دهان و رشد کلی کودکان ایفا می‌کنند. از این رو، عدم درمان به‌موقع و صحیح مشکلات دندانی کودکان می‌تواند نه تنها منجر به درد و ناراحتی شود، بلکه روند رشد فک و دندان‌های دائمی آن‌ها را نیز متاثر کند.
به همین منظور استفاده از روکش دندان شیری یکی از مهم‌ترین راهکارهایی است که امروزه برای محافظت از دندان‌های کودکان مورد استفاده قرار می‌گیرد، باید گفت که روکش دندان نه تنها در حفظ و ترمیم دندان‌های آسیب‌دیده موثر است، بلکه به بهبود عملکرد و ظاهر طبیعی آن‌ها کمک می‌کند و احساس خودباوری کودک را نیز افزایش می‌دهد؛ در ادامه به بررسی دقیق و جامع انواع روکش‌ دندان شیری کودکان، مزایا و معایب هر نوع و راهنمای انتخاب روکش مناسب می‎پردازیم:

دندان شیری چیست؟

دندان‌های شیری نسبت به دندان‌های دائمی سفید‌تر بوده و مینای آنها نازک‌تر است و به دلیل نازکی مینا با مصرف زیاد خوراکی‌های شیرین، رعایت نکردن بهداشت و عدم مصرف فلوراید می‌توانند زودتر پوسیده و خراب شوند.

دندان‌های شیری معمولاً رنگی سفیدتر از دندان‌های دائمی دارند و مینای آن‌ها نیز نازک‌تر است. به‌عنوان نتیجه‌ی این ویژگی، اگر کودک بیش از حد خوراکی‌های شیرین مصرف کند یا بهداشت دهان را رعایت نکند و فلوراید مصرف ننماید، احتمال پوسیدگی و خرابی این دندان‌ها افزایش می‌یابد.
دندان‌های دائمی و شیری از نظر ساختاری نیز با هم تفاوت دارند؛ دندان‌های دائمی در قسمت لبه دارای دندانه‌هایی هستند که به مرور زمان و تماس دندان‌ها با هم از بین می‌رود.

از نظر ساختاری، دندان‌های شیری دارای ریشه‌هایی نازک‌تر و کوچک‌تر هستند که این ویژگی به آن‌ها کمک می‌کند تا در زمان افتادن به راحتی از لثه خارج شوند. اگر این دندان‌ها خراب یا پوسیده شدند، در نخستین مرحله نباید بلافاصله آنها را بکشید؛ چرا که این کار می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در جویدن غذا شود و همچنین منجر به از دست رفتن زیبایی لبخند.

به همین دلیل، پیشنهاد می‌کنیم که به دندان‌های شیری توجه کافی داشته باشید و در صورت بروز هرگونه پوسیدگی حتی اندک، به دندانپزشک اطفال در سعادت آباد تهران مراجعه کنید. اگر پوسیدگی شدت پیدا کند و تنها راه حل کشیدن دندان باشد، باید تا زمان رویش دندان دائمی، جای خالی آن را با یک دندان مصنوعی پر کنید.

روکش دندان شیری کودکان چیست؟

زمانی که بخش عمده‌ای از دندان کودک آسیب ببیند یا کامل از بین برود، از روکش دندان شیری بهره‌گیری می‌شود. این نوع روکش دارای ظاهری سفید بوده و دقیقا همانند تاج دندان‌های طبیعی است. گاهی به آن پروتز ثابت یا قاب دندان نیز اطلاق می‌کنند.روکش دندان‌ آخرین گزینه برای حفظ تاج دندان به شمار می‌آید. این روکش بر روی دندان قرار داده می‌شود تا بتواند ظاهر و استحکام آن را دوباره بهبود بخشد. باید اشاره کرد که اگر آسیب گزارش‌شده به قدری شدید باشد که نمی‌توان با روش‌های ترمیمی مانند پر کردن آن را درمان کرد،
استفاده از روکش دندان شیرین کودکان به عنوان آخرین گزینه در نظر گرفته می‌شود. اما باید توجه داشت که این روش تهاجمی است، زیرا پزشک برای قرار دادن روکش لازم است مقدار زیادی از بافت دندان را بتراشد تا جا برای نصب آن فراهم شود. هیچ ماده یا راهکاری نمی‌تواند نسج طبیعی دنده را به صورت کامل جایگزین کند. به همین دلیل بهتر است تا جای ممکن از روش‌های کم تهاجم تر مانند لمینت سرامیکی، کامپوزیت ونیر و.. استفاده کرد.

کاربرد روکش دندان چیست؟

همانطور که گفتیم روکش دندان شیری کودکان آخرین گزینه برای احیا دندان است اما با این وجود کاربردهای فراوانی دارد به عنوان مثال: وقتی دندانی بر اثر پوسیدگی ضعیف شده باشد و احتمال شکستن آن وجود دارد از روکش دندان شیری برای محافظت از آن استفاده می‌شود یا اگر دندانی ترک بخورد برای محکم نگه داشتن بخش‌های مختلف آن ازروکش استفاده می‌شود؛ وقتی دندان عصب‎کشی شده یا به عبارتی تحت درمان کانال ریشه قرار بگیرد نیز می‌توان از روکش‌ها استفاده کرد؛ همچنین برای پوشاندن دندان‌های بد شکل یا تغییر رنگ داده، پوشاندن ایمپلنت‌ها برای اصلاح طرح لبخند و زیبایی، نگه داشتن بریج دندان در جای خود، نیز می‌توان از روکش‌ها کمک گرفت، اگر کودک در رعایت بهداشت روزانه دندان‌ها مشکل دارد و دندان‌های شیری در معرض خطر پوسیدگی هستند، از قاب دندان استفاده می‌کنند.

یا زمانی که دندان کودک آنقدر پوسیده است که قادر به نگه‌داشتن پرکردگی نیست روکش دندان کاربردی است در مواردی کودکان نه تنها قادر به انجام مراقبت‌های دندانی نیستند، بلکه همکاری لازم را با پزشک ندارند در چنین شرایطی نیز برای کاهش دفعات تزریق بی‌حسی و در برخی موارد بیهوشی عمومی، بهتر است برای نگهداری از دندان‌های شیری از روکش استفاده شود، علاوه بر این‌ها دندان‌هایی که به طور مادرزادی شکستگی دارند مانند دندان‌های میخی شکل یا دندان‌هایی که کوچک‌تر از حد نرمال هستند، هم با استفاده از روکش‌ها ترمیم می‌شوند.

انواع روکش دندان‌ های شیری کودکان

روکش‌ها دارای انواع مختلفی هستند که انتخاب هر یک ار آنها می‌تواند بر اساس انتظاری باشد که از کارکرد آنها داریم، در ادامه چند نوع از پرکاربردترین روکش‌ دندان‌ شیری کودکان، را معرفی می‌کنیم:

1. روکش استیل پیش ساخته

این نوع روکش یکی از قدیمی‌ترین شکل‌ها به شمار می‌آید و به عنوان روکش نقره‌ای دندان‌های کودکان شناخته می‌شود. امروزه هنوز هم در دندانپزشکی اطفال کاربرد گسترده‌ای دارد و برای دندان‌های آسیابی بزرگ انتخاب مناسبی است، چرا که در برابر رطوبت مقاوم و همچنین محکم و بادوام است. علاوه بر این، این روکش در مواردی که پوسیدگی بین دندانی وجود دارد نیز بسیار مفید است.

 این نوع روکش، که عمدتاً برای کودکان طراحی شده است، به منظور جلوگیری از پیشرفت پوسیدگی دندان استفاده می‌شود. زمانی که دندان شیری شروع به لق شدن می‌کند، این روکش نیز به طور طبیعی همراه آن می‌افتد. قیمت روکش‌های استیل برای دندان‌های شیری بسیار مناسب و مقرون به صرفه است. علاوه بر این، فرایند نصب آن ساده و آسان است و نیاز به جلسات و ویزیت‌های متعدد نیست.

2. روکش رزین کامپوزیت (اسید خراشی شده)

این نوع روکش‌ها دارای یک لایه شفاف هستند که با مواد کامپوزیتی هم‌رنگ دندان پر می‌شوند. استفاده اصلی آن‌ها به زیبایی و برای دندان‌های جلو اختصاص دارد، چرا که موجب حفظ جذابیت لبخند می‌شود. هزینه این درمان در سطح متوسطی قرار دارد.

3. روکش سرامیکی فلزی

این روکش دندان شیری از ترکیب فلز و سرامیک تشکیل شده است. این ساختار شامل یک اسکلت فلزی از جنس استیل یا نیکل است که با لایه‌ای از پوشش سرامیکی هم‌رنگ دندان پوشیده می‌شود. این طراحی به آن‌ها زیبایی ظاهری مشابه دندان‌های طبیعی می‌بخشد و در عین حال مقاومت فلز را نیز حفظ می‌کند.

• با دوام و محکم هستند.
• به دلیل رنگ سفید، برای دندانهای جلویی که زیبایی آنها مهم است، مناسبند.
• به دلیل استحکام مناسب، میتوان برای دندان‎های عقبی هم از آنها استفاده کرد.
• در مقابل رطوبت مقاومند.
• نیاز به تراشیدن دندان در این نوع روکش بیشتر از روکش های دیگر است بنابراین تهاجمی‌تر است.

4. روکش تمام سرامیک یا زیرکونیا

استحکام و مقاومت روکش‌های تمام سرامیک یا زیرکونیا، نسبت به روکش‌های فلزی کمتر بوده ولی نسبت به روکش‌های فلزی طبیعی‌تر و زیباتر هستند؛ این نوع روکش بیشتر برای دندان‌های جلو استفاده می‌شود زیرا دندان‌های جلو کمتر تحت فشار و سایش هستند از طرفی رنگ طبیعی این نوع روکش، باعث ایجاد لبخندی زیبا و طبیعی در افراد می‌شود؛ به طور کلی:

• از سرامیک همرنگ دندان ساخته می شوند و هیچ بخش فلزی ندارند بنابراین برای کسانی که به فلز آلرژی دارند مناسب است.
• روکش زیرکونیا را مانند روکش استیل به صورت پیش ساخته می‌توان برای کودک تهیه کرد.
• از لحاظ دوام و استحکام مینای دندان طبیعی محکم تر هستند به همین دلیل دوام زیادی دارند فقط ممکن است برای دندانهای مقابل ساینده باشند.
•  از نظر زیبایی شبیه‌ترین نوع به دندان طبیعی هستند.

5. روکش دندان پلی کربنات

در این روکش از رزین پلی کربنات یا اکریلیک استفاده می‌شود؛ بیشتر جنبه زیبایی دارد و از نظر مالی به صرفه‌تر است.

دلایل روکش کردن دندان شیری چیست؟

اگر دندان شیری کودک عصب‌کشی شود استحکام و مقاومت آن کم می‌شود در این شرایط بهترین راهکار استفاده از روکش دندان شیری است البته موارد دیگری چون: پوسیدگی وسیع دندان، بد شکل و بد رنگ شدن دندان، نا مرتب بودن دندان‌ها و.. نیز دلایل استفاده از روکش دندان شیری کودکان هستند.

مراحل روکش کردن دندان شیری کودکان چگونه است؟

مراحل روکش دندان شیری به شرح زیر است:

1.  ابتدا پزشک اطراف دندانی که قرار است روکش شود را بی حس می کند تا کودک هیچ دردی احساس نکند.
2. یک صفحه لاستیکی به نام رابر دم، روی دهان کشیده و قسمت دندان مورد نظر سوراخ می‎شود تا دندان از آن بیرون زده و دکتر بتواند روی آن کار کند؛ این کار برای ایزوله کردن دندان از آلودگی دهان بوده و احیاناً چیزی داخل دهان نیز نیفتد.
3. بخشهای پوسیده دندان با دریل دندانپزشکی تراشیده و برداشته می‌شوند؛ سپس دندان پاکسازی و تمیز می‎شود.
4. دندان شکل‎دهی شده تا برای قرارگیری روکش، آماده شود.
5. روند روکش دندان شیری معمولاً در یک جلسه تمام می شود اگر از قبل آماده شده باشد روی دندان چسبانده و اگر قرار است آماده شود نیز در صورت مجهز بودن کلینیک به دستگاههای تراش دیجیتالی، فوراً ساخته شده و در همان جلسه روی دندان قرار می‌گیرد.

اهمیت روکش کردن دندان شیری در کودکان

همانطور که می‌دانید دندان‌های شیری از اهمیت بالایی برخوردار هستند از این رو، روکش دندان شیری کودکان نه تنها برای خود دندان بهتر است بلکه از سایر دندان‌ها در مقابل پوسیدگی محافظت می‌کند؛ بعضی از والدین با تصور اینکه این دندان‌ها قرار است بیفتند، نسبت به پوسیدگی آن‌ها بی‎تفاوت هستند ولی در نظر داشته باشید که کم‎توجهی به پوسیدگی و مشکلات این دندان‌ها، سبب مشکلات بیشتر و عوارض جبران ناپذیری برای کودک می‌شوند؛ از آنجایی که فک و استخوان‌های کودک در حال رشد و شکل‌گیری هستند وجود دندان‌های شیری اهمیت زیادی دارند.

مزایای روکش کردن دندان شیری کودکان

توجه داشته باشید که دندان‌های شیری راهنمایی برای رویش دندان‌های دائمی هستند از این رو، روکش دندان شیری بهترین راه برای نگه داشتن آن‌ است، از دیگر مزیت‌های روکش کردن می‌توان به درمان در یک جلسه و کم زمان بودن اشاره کرد همچنین در بیشتر موارد می‎توان از نمونه‌های مقرون به صرفه استفاده کرد برای مثال: روکش نقره‌ای دندان کودک به دلیل مقاومت بالا و هزینه مناسب، انتخابی کاربردی برای دندان‌های شیری پوسیده محسوب می‌شود؛ همچنین روکش‌ها علاوه بر احیای دندان آسیب‎دیده، پوسیده یا ترک خورده، خطر التهاب لثه را نیز بسیار کم می‌کنند زیرا دارای لبه‌های نازکی هستند.

معایب روکش کردن دندان شیری کودکان

نا گفته نماند که روکش دندان شیری کودکان در کنار مزایای فراوان مانند هر چیز دیگری معایب خود را نیز دارد؛ از جمله این معایب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• برای نصب آن‌ها باید مقداری از سطح دندان تراشیده شود و نسج دندان قابل جبران و بازگشت نیست.
• ممکن است دندان روکش شده بعد از مدتی به گرما و سرما حساس شده، یا کودک در مقابل فشار دادن دندان‌ها احساس درد و ناراحتی داشته باشد بهتر است برای کاهش این دسته از عوارض، از خمیر دندان‌های مخصوص دندان‌های حساس استفاده کنند.
•  مشکل دیگر، لق شدن روکش دندان شیری، لب پریدگی یا شکستن روکش‌ها است، اگر لب پر جزئی باشد می‌توان ترمیم کرد اما اگر شکستگی زیاد باشد، باید روکش را تعویض کرد.

مراقبت از دندان شیری روکش شده، چگونه است؟

برای مراقبت های بعد از روکش دندان موارد زیر را رعایت کنید:

• مسواک زدن و نخ دندان کشیدن باید مانند همیشه دست کم دو بار در روز انجام شود تا از پوسیدگی دندان و عفونت لثه جلوگیری شود.
• کودک باید مصرف غذاها و نوشیدنی‎های شیرین را محدود کرده و مرتباً برای ویزیت به دندانپزشک مراجعه شود.
• اگر کودک در جویدن یا گاز گرفتن مشکل داشت با دکتر درمیان بگذارید زیرا ممکن است روکش دندان شیری نیاز به تنظیم داشته باشد.
• بعد از خوردن یا نوشیدن ، به خصوص بعد از صرف غذاهای اسیدی، حتما دهان شستشو داده شود تا محیط اسیدی دهان سریعتر خنثی شود.
• هنگام فعالیت‎های ورزشی برخوردی از محافظ دهان ورزشی استفاده شود.

چه مشکلاتی ممکن است بعد از روکش کردن دندان شیری کودکان به وجود بیاید؟

مشکلات زیر ممکن است بعد از روکش دندان شیری به وجود آید:

• حساسیت دندان: ممکن است دندان به دمای سرد یا داغ حساس شود که در این شرایط با استفاده از خمیردندان مخصوص دندان‎های حساس می‎توان درد را کم کرد.
•  لب پر شدن روکش: این مشکل بیشتر در روکش‎های تمام سرامیکی یا کامپوزیتی دیده می شود؛ اگر لب پر شدگی کوچک باشد ممکن است با رزین کامپوزیت قابل ترمیم باشد اما اگر زیاد باشد نیاز است روکش عوض شود.
• شل شدن روکش: لق شدن روکش دندان شیری، که نفوذ باکتری‎ها به زیر آن و ایجاد پوسیدگی دندان را فراهم می‌کند؛ بنابراین اگر روکش دندان لق شده است باید هر چه سریعتر به دندانپزشک مراجعه کنید.
• در آمدن روکش: این اتفاق بیشتر به دلیل پوسیدگی دندان و یا از بین رفتن چسب دندان پیش می‌آید اگر روکش دندان شیری کودکان در آمده آن را تمیز کرده و با خود نزد دندانپزشک ببرید؛ ممکن است زمان زیادی تا بیرون زدن دندان دائمی نمانده باشد و نیازی به روکش کردن مجدد نباشد، گاهی نیز، می‌توان از همان روکش دوباره استفاده کرد.

تا چه مدت روکش باید روی دندان شیری بماند؟

نا گفته نماند که روکش دندان‌ شیری معمولاً به دلیل مقاومت بالایی که دارد تا زمان افتادن دندان شیری روی آن باقی می‌ماند؛ این روکش‌ها به وسیله چسب‌های مخصوصی که فلوراید آزاد می‌کنند به دندان می‌چسبند؛ به عبارت دیگر هدف از گذاشتن روکش دندان‌ شیری کودکان، مراقبت از آن‌ها تا زمانی است که به طور طبیعی بیافتند که روکش‌ها هم تا آن زمان باید روی دندان باقی بمانند.

قیمت روکش دندان شیری کودکان چقدر می‌ باشد؟
لازم است بدانید که هزینه روکش دندان شیری بسته به این که دندانپزشک چه نوع روکشی برای دندان شما انتخاب کند متفاوت است؛ مثلاً قیمت روکش استیل دندان شیری با قیمت روکش سرامیکی فلزی فرق دارد اما به طور کلی روکش تمام سرامیک قیمت بالاتری نسبت به سایر مدل‌ها دارد؛ نا گفته نماند که روند روکش کردن هزینه‌های جانبی دیگری مانند دستمزد متخصص زیبایی یا دندانپزشک نیز دارد.

نتیجه گیری

در پایان باید بگوییم که استفاده از روکش دندان شیری کودکان یکی از مؤثرترین روش‌ها برای حفظ و نگهداری دندان‌های اولیه بوده که نقش مهمی در سلامت دهان و دندان کودکان دارند؛ این روکش‌ها نه‌تنها از پیشرفت پوسیدگی جلوگیری می‌کنند، بلکه به حفظ عملکرد طبیعی دندان، بهبود جویدن، و جلوگیری از مشکلات ارتودنسی آینده کمک می‌کنند.

همانطور که گفتیم انتخاب نوع مناسب روکش بسته به میزان تخریب دندان، شرایط دهانی کودک و نظر دندان‌پزشک انجام شده و می‌تواند تأثیر چشمگیری بر کیفیت درمان داشته باشد؛ در نهایت استفاده از روکش دندان شیری فقط یک اقدام درمانی نیست بلکه نوعی سرمایه‌گذاری بلندمدت برای سلامت دهان و دندان کودک به حساب آمده و احتمال نیاز به درمان‌های پیچیده‌تر در آینده را کاهش می‌دهد.