شاید شما هم شیارهای ریز و ظریفی که روی دندانهای آسیا وجود دارد را دیده باشید. این شیارها به نام فیشور شناخته می‌شوند و ممکن است محل تجمع باکتری‌ها و ذرات غذا شوند، که در نهایت منجر به ایجاد پوسیدگی دندان خواهد شد.
خوشبختانه، دندانپزشکی مدرن راه حلی ساده و مؤثر به نام فیشور سیلانت ارائه کرده است. این روش شامل یک پوشش نازک به رنگ دندان است که روی شیارهای عمیق دندانهای آسیاب قرار می‌گیرد و آنها را مسدود می‌کند.
سیلانت با هزینه‌ای مناسب و فرآیندی ساده، واکنشی سریع و بی‌درد برای حفاظت از دندان‌ها در برابر پوسیدگی‌های احتمالی ایجاد می‌کند. این لایه محافظ که به صورت شفاف یا سفید است، بر روی دندانهای آسیاب قرار می‌گیرد و ظاهری مشابه با مواد پرکننده دندان دارد.
فیشور سیلانت چیست؟
فیشور سیلانت، که اشاره کردیم، یک لایه نازک و شفاف است که بر روی سطوح جونده دندان‌ها به ویژه دندانهای پشتی یا آسیاب‌ها قرار داده می‌شود. این ماده عمدتاً از رزین ساخته شده و نقش مانند یک درزگیر و محافظ را ایفا می‌کند تا مانع ورود باکتری‌ها و ذرات غذایی به داخل شیارهای عمیق دندان شود.
هدف اصلی سیلانت، کاهش خطر بروز پوسیدگی دندان‌ها است، به‌ویژه در کودکان و بزرگسالانی که دارای شیارهای عمیق و آسیب‌پذیر در دندانهای خود هستند. این شیارها به دلیل فرم و عمقشان محیطی ایده‌آل برای رشد باکتری‌ها ایجاد می‌کنند که می‌توانند باعث پوسیدگی شوند.
جنس فیشور سیلنت چیست؟
فیشور سیلانت‌ها نوعی رزین کامپوزیت هستند که به رنگ سفید یا شفاف عرضه می‌شوند و ظاهری مشابه پرکردگی‌های دندان دارند. این مواد همچون یک سپر محافظ عمل کرده و مانع از تشکیل پلاک و ورود باکتری‌ها به دندان‌ها می‌شوند. نکته مهم این است که هدف اصلی استفاده از سیلانت‌ها، پیشگیری از پوسیدگی دندان است.
چه زمان احتیاج به سیلانت است؟
زمانی که دندان‌ها دارای شیارهای عمیق و قابل توجهی باشند که به آسانی با مسواک پاک نشود و احتمال تجمع غذا و باکتری در آنها وجود داشته باشد، استفاده از فیشور سیلانت ضروری است. معمولاً این وضعیت در موارد زیر مشاهده می‌شود:
· دندانهای آسیای تازه روییده در نوجوانان
· شیارهای عمیقی که با مسواک تمیز نمی‌شوند.
· افرادی که سابقه پوسیدگی دندان دارند.
· جهت پیشگیری از پوسیدگی دندانهای سالم
نحوه استفاده از فیشور سیلانت
استفاده از سیلانت‌ها در کلینیک‌های دندانپزشکی تحت نظر دندانپزشک کودکان انجام می‌شود. این روش به دلیل سرعت، سادگی و عدم ایجاد درد بسیار مورد توجه قرار دارد. همانطور که ذکر شد، این پوشش عمدتاً بر روی شیارهای عمیق دندانهای آسیاب یا چاله‌های مولر اعمال می‌گردد؛ زیرا این نواحی حساس یکی از رایج‌ترین نقاط متمایل به پوسیدگی هستند.
تمیز کردن دندان‌ها: در آغاز، پلاک و ذرات غذا از روی دندان‌ها پاک می‌شود و به دقت وضعیت پوسیدگی آنها بررسی می‌گردد.
· خشک کردن دندان: هر یک از دندان‌ها به صورت جداگانه خشک شده و با مواد جاذب رطوبت مراقبت می‌شود تا در تمام مراحل فرآیند، خشک باقی بمانند.
· آماده‌سازی سطح دندان: یک ژل خاص به روی دندان اعمال می‌شود تا سطح آن کمی خشن شود و این امر باعث چسبندگی بهتر سیلانت خواهد شد. پس از استفاده از ژل، آن را شسته و مجدداً دندان‌ها خشک می‌شوند.
استفاده از مواد چسباننده (در صورت لزوم): در برخی مواقع، پیش از اعمال فیشور سیلانت، یک لایه نازک از مواد چسباننده بر روی دندان زده می‌شود.
· اعمال سیلانت: سیلانت به وسیله یک قلم‌مو به‌صورت مستقیم بر روی سطح جونده دندان‌ها قرار می‌گیرد.
· سفت کردن سیلانت: برای محکم شدن سیلانت، از یک دستگاه مخصوص با نور آبی (لایت کیور) استفاده می‌شود.
روش انجام سیلانت توسط دندانپزشک
روش انجام سیلانت توسط دندانپزشک طبق مراحل زیر انجام می‌شود:
- تمیز کردن و خشک کردن دندان: در ابتدا، دندان به طور کامل تمیز و خشک می‌شود تا سطح آن برای مراحل بعدی آماده شود.
- آماده‌سازی سطح دندان: دندانپزشک با دقت سطح دندان را تنظیم می‌کند تا اطمینان حاصل کند که سیلانت به خوبی بر روی آن قرار گیرد.
- اعمال سیلانت: مایع سیلانت روی سطح دندان قرار داده و به‌راحتی در شیارها و چاله‌های عمیق جریان می‌یابد.
- محکم کردن سیلانت: با تابش نور قوی (لایت کیور)، سیلانت سفت و محکم می‌شود.
- بررسی و تنظیم نهایی: در پایان، دندانپزشک سیلانت‌های اضافی را پاک می‌کند تا راحتر باشد و کارایی بیشتری داشته باشد.
سن انجام سیلانت
سن پیشنهادی برای استفاده از فیشور سیلانت‌ها به طور معمول با رویش اولین دندانهای آسیاب، که در حدود 6 سالگی اتفاق می‌افتد، مرتبط است. همچنین باید دندانهای آسیاب دوم و سوم که معمولا در سنین حدود 13 سالگی ظاهر می‌شوند نیز مورد ارزیابی قرار گیرند تا تعیین شود آیا استفاده از سیلانت می‌تواند به پیشگیری از پوسیدگی آنها کمک کند یا خیر.
نا گفته نماند علاوه بر کودکان و نوجوانان، گاهی اوقات فیشور سیلانت دندان بزرگسالان نیز الزامی است به این صورت که اگر دندانی مستعد پوسیدگی باشد یا پوسیدگی‌های اولیه داشته باشد، دندانپزشک ممکن است استفاده از سیلانت را پیشنهاد کند تا از پیشرفت پوسیدگی و مشکلات آینده جلوگیری شود.
معایب انجام سیلانت
از عوارض فیشور سیلانت دندان می‌توان این موارد را ذکر کرد:
- در بیشتر مواقع فیشور سیلانت‌ها درآمده یا فرسوده می‌شوند زیرا در حین قرار دادن آنها دندان باید خشک و بدون بزاق باشد و این کار در کودکان با توجه به بزاق زیادی که دارند مشکل است.
- تقریباً نصف فیشور سیلانت ها 5 سال دوام دارند.
- یکی از عوارض فیشور سیلانت این است که اگر به خوبی روی دندان را پوشش ندهد و یا بخشی از آن جدا شود دندان دچار پوسیدگی شده و قسمت زیادی از آن باید پر شود؛ به طور میانگین، شیارپوش روی دندان‌ها هر 6 ماه یکبار باید توسط متخصص دندانپزشک اطفال معاینه شود تا در صورت افتادن جایگزین شود.
مزایای انجام سیلانت
از مزیت های این عمل می توانی به موارد زیر اشاره کرد:
- تمیز کردن فیشورهای عمیق را آسانتر می‌کند.
- چیزی حدود 33 تا 71 درصد از پوسیدگی دندان جلوگیری می‌کند.
- باعث معکوس شدن مراحل اولیه پوسیدگی دندان می‌شود.
- از دندانهای دائمی تازه درآمده کودکان محافظت می‌کند.
- نیاز به پرکردن دندان در دوران کودکی که برای کودک ترسناک است، را برطرف می‌کند.
- به آسانی روی دندان‌ها قرار می‌گیرد.
لازم به ذکر است که سیلانت‌ها معمولاً سال‌ها دوام می‌آورند، اما باید به‌طور منظم توسط دندانپزشک بررسی شوند با گذشت زمان ممکن است فرسوده شوند و در برخی موارد نیاز به ترمیم یا جایگزینی داشته باشند تا از بروز پوسیدگی در زیر آنها جلوگیری شود و دندان‌ها همچنان در برابر آسیب‌ها محافظت شوند.
نکات بعد از انجام فیشور سیلانت چیست؟
لازم است بدانید که بعد از اتمام فیشور سیلانت نیز باید همچنان به رعایت بهداشت دهان و دندان ادامه داده و دندانهای خود را طبق معمول مسواک بزنید و نخ دندان بکشید با این تفاوت که تمیز کردن دندان‌ها ساده‌تر خواهد شد، زیرا سیلانت شیارهای عمیق را پر کرده و مسواک به راحتی به تمام سطوح دسترسی پیدا می‌کند این کار به حفظ سلامت و طول عمر سیلانت نیز کمک می‌کند.
ماندگاری سیلانت چه میزان است؟
سیلانت بسته به تکنیک‌های استفاده شده، معمولاً بین 3 تا 10 سال یا حتی بیشتر ماندگاری دارد با این حال، برخی عوامل می‌توانند دوام آن را کاهش دهند:
- دندان‌قروچه: ساییدن و به هم فشردن دندان‌ها فشار زیادی به سیلانت وارد کرده و باعث فرسودگی آن می‌شود.
- رفلاکس اسید معده: بازگشت اسید معده به دهان می‌تواند سطح سیلانت را ضعیف نماید.
- رژیم غذایی بسیار اسیدی: مصرف دائم غذاها و نوشیدنی‌های اسیدی باعث ضعیف شدن و کاهش طول عمر سیلانت می‌شود.
آیا انجام سیلانت درد دارد؟
گفتنی است که انجام فیشور سیلانت دندان بزرگسالان بدون درد و ناراحتی بوده و نیازی به بی‌حسی ندارد این فرآیند سریع، ایمن و بدون هیچ‌گونه فشاری انجام می‌شود؛ همچنین سیلانت کودکان نیز کاملاً بدون درد انجام می‌شود.
آیا روی دندان پوسیده هم می‌توان از سیلانت استفاده کرد؟
گر دندان پوسیده باشد، لازم است ابتدا ترمیم شده و پوسیدگیها برداشته شوند و در نهایت حفره باقی مانده پر شود؛ فیشور سیلانت روی شیارهای سالم دندان قرار می‌گیرد.
چگونه از سیلانت مراقبت کنیم؟
همانطور که گفته شد دندانهای دارای سیلانت به‌راحتی قابل مسواک زدن و استفاده از نخ دندان هستند؛ برای این کار از مسواکی با موهای نرم و خمیر دندانی حاوی مواد بازسازی‌کننده مثل هیدروکسی آپاتیت و فلوراید استفاده کنید؛ لازم به ذکر است که سیلانت ممکن است بر اثر مصرف زیاد چای، قهوه یا مواد غذایی رنگی تغییر رنگ دهد؛ همچنین، مصرف خوراکی‌های چسبنده و کشدار یا آدامس می‌تواند سیلانت را جدا کند.
آیا واقعاً سیلانت دندان موثر است؟
فیشور سیلانت، اگر درست و به موقع استفاده شود می‌تواند به شکل قابل‌توجهی از پوسیدگی دندان‌ها جلوگیری نماید طبق تحقیقات انجام شده سیلانت، به‌ویژه انواع رزینی آن که روی سطوح جونده دندانهای آسیاب دائمی قرار می‌گیرد، احتمال پوسیدگی را کاهش می‌دهد. در سال 2016 مطالعه‌ای توسط مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها انجام شد که در نتیجه آن مشخص شد کودکان بدون سیلانت تقریباً سه برابر بیشتر از کودکان دارای سیلانت به پوسیدگی دندانهای آسیای اول دائمی دچار می‌شوند.
این مطالعات نشان دهنده آن است که سیلانت می‌تواند تا 80 درصد از پوسیدگی دندانهای دائمی پیشگیری کند اما به طور کلی تأثیر سیلانت به‌تنهایی قابل بررسی نیست، زیرا عادات بهداشتی، رژیم غذایی و میزان مراقبت‌های دندانی افراد نیز نقش مهمی دارند برای مثال، کودکانی که سیلانت دارند ممکن است همزمان بهداشت دهان و دندان بهتری داشته باشند، کمتر از مواد قندی و نوشیدنی‌های شیرین استفاده کنند و معاینات دندانپزشکی بیشتری داشته باشند که در این صورت فیشور دندان کودک واقعاً موثر است.
سیلانت برای چه کسانی باید مورد استفاده قرار بگیرد؟
کودکانی که دندانهای آسیای آنها شیارهای عمیق داشته و مستعد تجمع مواد غذایی است.
· کودکانی که دندانهایشان در معرض خطر بالای پوسیدگی است.
· افرادی که مقدار زیادی از غذاهای فرآوری‌شده، آردهای تصفیه‌شده، قندها، یا نوشیدنی‌های شیرین در رژیم غذایی آنها وجود دارد.
افرادی که به دلیل شرایط خاص رعایت بهداشت دهان و دندان یا پیروی از رژیم غذایی سالم برای آنها سخت است.
به‌طور کلی، بهترین زمان برای استفاده از فیشور سیلانت بلافاصله پس از رویش کامل دندانهای آسیای اول (حدود 6 سالگی) و دندانهای آسیای دوم (حدود 12 سالگی) است. این کار هرچه زودتر انجام شود، احتمال پوسیدگی در شیارهای دندان کمتر می‌شود.
فیشور سیلانت دندان شیری:
- برای کودکانی که دندانهای آسیای بزرگ دایمی آنها تازه روییده و در معرض پوسیدگی هستند.
- کودکانی که دندانهای شیری شدیدا پوسیده دارند و دندانهای آسیای شیری آنها هم در معرض پوسیدگی است.
- فیشور سیلانت دندان بزرگسالان در افرادی که دندانهایشان شیار گیردار و مستعد پوسیدگی دارند.
- افرادی که به علت مصرف دارو یا بیماریهای خاص خشکی دهان دارند و در معرض پوسیدگی هستند.
آیا می‌توان پوشش سیلانت را برداشت؟
سیلانت معمولاً پس از قرارگیری برداشته نمی‌شود، مگر در مواردی که دندانپزشک مشکلی چون وجود ترک یا پوسیدگی را تشخیص داده یا بیمار درخواست تغییر یا برداشتن آن را داشته باشند انجام این کار به‌سادگی و با استفاده از لیزر یا فرز دندانپزشکی امکانپذیر است این روش دقیق ساختار دندان را سالم نگه داشته و در صورت نیاز امکان اعمال مجدد سیلانت نیز وجود دارد.
چگونه بدون به‌کارگیری سیلانت مانع پوسیدگی دندان شویم؟
اگر چه استفاده از سیلانت تأثیر بسزایی در پیشگیری از پوسیدگی دندان‌ها دارد اما اقدامات اثربخش دیگری نیز برای جلوگیری از این مشکل وجود دارد که می‌توانید رعایت کنید:
- از غذاهای طبیعی و غنی از مواد مغذی استفاده کنید تا به حفظ سلامت دندان‌ها کمک کنید.
- با مسواک زدن و استفاده از نخ دندان بهداشت دهان و دندان را رعایت کنید.
- برای بازسازی و تقویت مینای دندان از خمیر دندانهای حاوی هیدروکسی آپاتیت و فلوراید استفاده کنید.
- از تنفس دهانی اجتناب کنید، زیرا باعث خشکی دهان و اختلال در عملکرد میکروبیوم طبیعی دهان می‌شود.
- معاینات منظم دندانپزشکی را فراموش نکنید تا دندانپزشک بتواند هر گونه نشانه جدید پوسیدگی را شناسایی و درمان کند.
تفاوت فیشور سیلانت با ترمیم دندان چیست؟
وقتی که هنوز پوسیدگی در دندان رخ نداده باشد یا نمای بسیار ابتدایی از شروع پوسیدگی دیده شود از فیشور سیلانتاستفاده می‌شود در این شرایط با درمان پیشگیرانه از توسعه پوسیدگی جلوگیری می‌شود اما اگر پوسیدگی وجود داشته باشد یا دندان خالی شده باشد، باید ابتدا پوسیدگی و بافت دندان تخریب شده خارج و بعد با ماده ترمیمی فلزی یا همرنگ دندان پر شود سپس برای سیلانت اقدام کرد.
هزینه سیلانت فیشور
به طور کلی هزینه فیشور سیلانت 1404 به عواملی مانند مقدار سیلانت موردنیاز، نوع کلینیک، تخصص دندانپزشک و مواد مورد استفاده بستگی دارد؛ همچنین مواردی چون موقعیت جغرافیایی و تجهیزات کلینیک نیز می‌توانند بر هزینه تأثیرگذار باشند ناگفته نماند یکی از روش‌های جایگزین فیشور سیلانت استفاده از وارنیش فلوراید است این ماده توسط دندانپزشک روی سطح دندان‌ها مالیده می‌شود و به تقویت مینای دندان و کاهش خطر ایجاد حفره کمک می‌کند اما لاک فلوراید بیشتر برای کودکان خردسالی که در معرض خطر بالای پوسیدگی قرار دارند توصیه می‌شود این روش نیازمند تکرار است و معمولاً باید 2 تا 4 بار در سال استفاده می‌شود.
نتیجه گیری
یکی از مؤثرترین روش‌های پیشگیری از پوسیدگی دندان فیشور سیلانت است که برای پیشگیری جایگاه ویژه‌ای در دندانپزشکی دارد؛ این پوشش محافظ، شیارهای عمیق سطح جونده دندان‌ها را پر کرده و مانع تجمع پلاک و باکتری می‌شود که این روند احتمال بروز پوسیدگی را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد. انجام آسان و همچنین مقرون به صرفه بودن هزینه فیشور سیلانت 1404 نسبت به درمان‌های ترمیمی و ایمنی بالا از جمله مزایای این روش است که آن را به گزینه‌ای کاربردی برای کودکان و نوجوانان و حتی بزرگسالان مستعد پوسیدگی تبدیل کرده است؛ نا گفته نماند که مؤثر بودن سیلانت فقط به اجرای صحیح آن بستگی ندارد بلکه نیازمند آگاهی و همکاری والدین و بیماران در زمینه مراقبت‌های دهان و دندان است. ترکیب این روش با رعایت بهداشت دهان، تغذیه مناسب و معاینات دوره‌ای می‌تواند سلامت دندان‌ها را تضمین کند.
