علائم پوسیدگی دندان کودکان چیست؟

پوسیدگی دندان یکی از رایج‌ترین مشکلات دهان و دندان در میان کودکان به شمار می‌آید. چنانچه این مشکل در مراحل اولیه شناسایی نشود، ممکن است منجر به درد، عفونت و عوارض جدی‌تری شود که سلامت کلی کودک را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
علائم پوسیدگی دندان کودکان می‌تواند از زمان رویش اولین دندان‌ها ظاهر شود و تا سنین بزرگسالی ادامه یابد. اگر به درمان این مشکلات توجه نکنید، ممکن است در هنگام خوردن غذا، صحبت کردن و شرکت در فعالیت‌های اجتماعی با دشواری‌هایی مواجه شوند. شواهد نشان می‌دهند که بیش از نیمی از کودکان 6 تا 8 سال در کودکی با این مشکل مواجه می‌شوند که معمولاً فلوراید، سیلانت‌های دندانی و تمیز کردن مرتب دندان‌ها می‌توانند از پیشروی پوسیدگی و ایجاد حفره‌های دندانی جلوگیری کنند. اگر شما به‌عنوان والدین نگران سلامت دهان و دندان کودک خود هستید، تا پایان مقاله همراه ما باشید تا به بررسی علت، نشانه ها و روش پیشگیری و درمان این عارضه بپردازیم:

پوسیدگی دندان کودکان چیست؟

پوسیدگی دندان به معنای تخریب یا آسیب دیدن مینای دندان و رویه خارجی آن است که می‌تواند منجر به ایجاد حفره‌های خالی در دندان‌ها شود. اگر این مشکل نادیده گرفته شده و درمان مناسبی اتخاذ نشود، به تدریج این حفره‌ها افزایش یافته و پوسیدگی بیشتر خواهد شد تا جایی که پوسیدگی به قسمت انتهایی آن یعنی عصب‌ها نفوذ کرده که درد و حساسیت شدید دندانی را به‌ دنبال دارد.

علائم پوسیدگی دندان کودکان

نا گفته نماند که پوسیدگی دندان کودک دارای علائمی است که اگر به موقع شناسایی شوند کمک قابل‌توجهی در پروسه‌ی درمان دارند؛ در ادامه به ذکر علائم پوسیدگی دندان کودکان می‎پردازیم:

• کودک بی‌قرار و ناراحت به نظر می‌رسد.
•  او از خوردن غذا خودداری کرده و در حین جویدن آن، گریه می‌کند.
• دستش را بر روی صورتش قرار می‌دهد.
•  صورت بچه ممکن است دچار تورم شود.
•  لثه‌ها یا حتی پوست صورت تغییر رنگ پیدا کرده و به صورتی یا قرمز متمایل خواهد شد.
• لثه‌ها ممکن است متورم یا ملتهب شوند.
•  دندان‌ها به عفونت مبتلا خواهند شد.
• دهان کودک بوی بد می‌گیرد.

به طور کلی مشخص‌ترین علت پوسیدگی دندان کودکان امتناع از غذا خوردن وی است، در این حالت کودک بیشتر تمایل دارد به جای جویدن سمت نوشیدنی برود زیرا جویدن مواد غذایی باعث درد شده و چون کودک آگاهی از درد ندارد به اشتباه علت آن را جویدن می‌داند از این رو نوشیدنی‎ها را جایگزین غذا می‎کند؛ بهتر است با رویش اولین دندان شیری که حدود شش ماهگی است کودک خود را برای بررسی‎های لازم به دکتر دندانپزشکی کودکان در سعادت آباد تهران ببرید تا قبل از روند پوسیدگی بایدها و نبایدها را به شما گفته و در صورت وجود مشکل سریعاً مطلع شوید.

پوسیدگی دندان دائمی کودکان(پوسیدگی دندان اصلی کودکان)

بهتر است بدانید که پوسیدگی فقط مختص دندان‌های شیری نبوده و اگر از دندان‌های دائمی هم مراقبت نکنید آسیب می‌بینند؛ در ادامه مهم‌ترین دلایل پوسیدگی دندان دائمی در کودکان را ذکر می‌کنیم:

•  آنها به طور منظم مسواک نمی‌زنند و استفاده از نخ دندان برایشان عادی نیست.
• مصرف بیش از حد شیرینی، شکلات و نوشیدنی‌های قندی دارند.
•  عادت دارند تا با شیشه شیر یا بطری آبمیوه بخوابند.
•  آب یا خمیر دندانی که به کار می‌برند، فاقد فلوراید کافی است.
• این مشکل ریشه ژنتیکی دارد و در این افراد مینای دندان‌ها ضعیف است.
•  ممکن است بزاق کودک کم باشد یا کیفیت آن پایین باشد.
• باکتری‌ها از والدین به کودک منتقل شده‌اند (مثلاً زمانی که والدین پستانک را می‌مکند).
•  همچنین، استفاده مکرر از داروها و شربت‌های شیرین احتمال بروز این مشکل را افزایش می‌دهد.

پوسیدگی دندان شیری کودکان

همانطور که می‌دانید اولین دندان‌های کودک همان دندان‌های شیری هستند که به مرور زمان و به تدریج تحلیل رفته و می‌ریزند و دندان‌های دائمی جایگزین آنها می‌شوند؛ نا گفته نماند که جوانه دندان‌های دائمی زیر دندان‌های شیری قرار گرفته و اگر آسیبی به دندان شیری برسد، جوانه دائمی هم آسیب می‌بیند. عفونت و التهاب عصب ناشی از پوسیدگی دندان شیری، محیط رشد دندان‌های دائمی را نامناسب می‌کند؛ به ‌همین دلیل توصیه می‌شود در صورت هرگونه آسیب و پوسیدگی دندان شیری، بلافاصله به دندانپزشک کودکان مراجعه کرده و پروسه درمان شروع شود در صورتی که پوسیدگی دندان شیری نادیده گرفته شود و درمان لازم انجام نگیرد، منجر به عوارض جدی خواهد شد.

پوسیدگی دندان کودک 3 ساله

 دندان‌های شیری در کودکان 3 ساله تقریباً به طور کامل رشد می‌کنند؛ به همین دلیل اگر کودک در این سن عادت‌های بهداشتی را از قبل آموزش ندیده باشد، به زودی شاهد پوسیدگی در چندین دندان وی خواهید بود؛ در این سن پوسیدگی می‌تواند هم روی دندان‌های جلو و هم دندان‌های آسیاب کوچک ایجاد شود که درمان را سخت‌تر می‌کند.

پوسیدگی دندان کودک 18 ماهه

حتماً می‌دانید که تعداد بیشتری از دندان‌های شیری در 18 ماهگی بیرون آمده و ناچاراً تماس آن‌ها با خوراکی‌های مختلف نیز بیشتر است اگر کودک هنوز با شیشه شیر یا آبمیوه می‌خوابد، اسید حاصل از قندها به مینای حساس دندان آسیب زده و لکه‌های قهوه‌ای یا سفید روی دندان‌ها دیده می‌شود که این لکه‌ها از علائم پوسیدگی دندان کودکان است.

پوسیدگی دندان آسیاب کودکان

گفتنی است که دندان‌های آسیاب نقش مهمی در عملکرد مکانیکی خوردن غذا و جویدن دارند و معمولا در سن بلوغ کامل می‌شوند؛ بنابراین، حفظ سلامت دندان‌های آسیاب در کودکان بسیار مهم است. عواملی که به پوسیدگی دندان‌های آسیاب کودکان منجر می‌شوند، عبارتند از:

• بسیاری از کودکان به حفظ بهداشت دهان و دندان خود اهمیت نمی‌دهند.
•  آنها مرتباً خوراکی‌های شیرین و قندی، مانند انواع شیرینی، آدامس، نوشیدنی‌های حاوی قند و سایر مواد غذایی حاوی شکر را مصرف می‌کنند.
• همچنین به دلیل ساختار ویژه‌ی دندان‌های آسیاب و جایگاه آن‌ها در دهان، دسترسی به این دندان‌ها برای تمیز کردن دشوار است.

پوسیدگی دندان جلو کودکان

قبل از هر چیز لازم است بدانید که دندان‌های جلو کودکان نقش مهمی در گفتار، لبخند و ظاهر کلی آنها دارند اما متاسفانه میزان شیوع پوسیدگی دندان‌های جلویی بیشتر است، مسواک نزدن کودکان به طور اصولی، استفاده نکردن از نخ دندان، رژیم غذایی نامناسب سرشار از مواد قندی، استفاده از شیشه شیر هنگام خواب کودک و انتقال باکتری از بزاق والدین به وی، از علت‌های اصلی پوسیدگی دندان جلو کودکان بوده که معمولا با لکه‌های سفید روی خط لثه بالای دندان‌های جلویی شروع شده و گاهی با لکه‌های قهوه‌ای رنگ همراه با التهاب و قرمزی لثه‌ها همراه خواهد بود.

توصیه می‌کنیم در صورت مشاهده اولین نشانه‌های آسیب دندانی، علت پوسیدگی دندان کودکان را شناسایی کرده و به فکر درمان باشید؛ چرا که عدم درمان باعث تشدید پوسیدگی دندان و عمیق‌تر شدن آن می‌شود که در نهایت، کودک با درد شدید، اختلال در جویدن، شکستگی یا از دست دادن دندان روبه‌رو خواهد شد اما با مراجعه به موقع، به دندانپزشک کودکان اگر پوسیدگی سطحی باشد، آن را با مواد ترمیمی پر می‌کند و در مواردی که پوسیدگی عمیق‌تر باشد، ممکن است نیاز به درمان ریشه مخصوص دندان شیری یا روکش فلزیِ سفید باشد تا هم دندان حفظ شود و هم زیبایی کودک از بین نرود.

کدام کودکان در معرض خطر پوسیدگی دندان هستند؟

همانطور که می‌دانید تمام کودکان می‌توانند مستعد پوسیدگی دندان باشند؛ اما علائم پوسیدگی دندان در بعضی از کودکان مشهودتر است که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم:

• تعداد بیشتری از باکتری‌های مرتبط با حفره‌های دندانی در دهان این افراد یافت می‌شود.
•  آنها از رژیم غذایی که شامل مقدار زیادی قند و نشاسته است، پیروی می‌کنند.
•  آبی که مصرف می‌کنند یا دارای میزان کمی فلوراید است یا کاملاً فاقد آن می‌باشد.
• بهداشت دهان و دندان آنان مناسب نیست و از مسواک و دهانشویه استفاده نمی‌کنند.
• جریان بزاق آن‌ها کمتر از میزان معمول است.

راه‌های تشخیص پوسیدگی دندان کودکان

راه‌های تشخیص علائم پوسیدگی دندان کودکان توسط دندانپزشک عبارتند از:

• سوابق پزشکی کودک مورد بررسی قرار می‌گیرد.
• دهان و دندان‌های کودک تحت معاینه قرار می‌گیرند.
• تصویر رادیولوژی از دندان‌ها تهیه می‌شود.

راه‌های درمان پوسیدگی دندان کودکان

گفتنی است که درمان این عارضه به علائم پوسیدگی دندان کودکان بستگی دارد این که پوسیدگی در چه مرحله‌ای است اگر در مراحل اولیه باشد، با فلورایدتراپی یا توصیه‌های تغذیه‌ای می‌توان جلوی پیشرفت آن را گرفت. اما اگر پوسیدگی پیشرفت کرده و به عمق دندان رسیده باشد، نیازمند ترمیم و در برخی موارد کشیدن دندان وجود دارد.

برخی از روش‌های درمان بر اساس شدت پوسیدگی عبارتند از:

•  فلورایدتراپی: در مراحل اولیه، مینای دندان تقویت می‌شود.
•  پر کردن دندان: زمانی که پوسیدگی به عاج رسیده ولی ریشه سالم است دندان را پر می‌کنند.
• عصب‌کشی و روکش دندان: عصب کشی دندان کودکان برای حفاظت از دندان‌های آسیب‌دیده که هنوز قابلیت حفظ دارند توصیه می شود و دندانپزشک آن دندان ها را عصب‌کشی و روکش می‌کند.
• کشیدن دندان: در مواردی که پوسیدگی عمیق و دندان غیرقابل حفظ باشد اقدام به کشیدن آن می‌کنند.

راه‌های پیشگیری از پوسیدگی دندان کودکان

با چند اقدام ساده و البته مستمر می‌توان از بروز پوسیدگی دندان در کودکان پیشگیری کرد لازم به ذکر است  که هرچقدر مراقبت از دندان‌های شیری را جدی‌تر بگیرید احتمال مشکلات ریشه‌ای و غیرقابل کنترل در آینده کمتر خواهد بود. از جمله مهم‌ترین راه‌های پیشگیری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• روزانه با خمیردندان مناسب سن کودک مسواک بزنند.
• صحیح مسواک زدن را به کودک آموزش دهید.
• تغذیه سالم داشته باشند و مصرف مواد قندی را محدود کنید.
• دهان کودک بعد از مصرف شیر شبانه شست‌وشو شود.
• هر شش ماه یک‌بار به دندانپزشک کودکان مراجعه کنید.
• علاوه بر این موارد، دندانپزشک می‌تواند دندان‌های کودکان را با روش‌هایی چون: فلورایدتراپی یا فیشورسیلانت کودکان، در برابر پوسیدگی مقاوم‌تر نماید.

نتیجه‌گیری

پوسیدگی دندان کودکان یکی از عارضه‌های شایعی است که علت اصلی آن باکتری‌های موجود در دهان هستند که ماده چسبناک پلاک روی دندان را ایجاد نموده و مینای دندان را از بین می‌برند در بیشتر مواقع با مصرف فلوراید، سیلانت‌های دندانی، و مسواک منظم می‌توان پوسیدگی دندان کودکان را درمان کرد یا از بروز آن جلوگیری نمود؛ بزرگترین علت پوسیدگی دندان کودکان عدم رعایت بهداشت دهان و دندان است فرقی نمی‌کند دندان شیری باشد یا دائمی، در صورت مشاهده اولین نشانه‌های آسیب دندانی باید به دندانپزشک مراجعه نمایید.

در پایان باید بدانید که پوسیدگی دندان کودکان بسیار شایع بوده اما قابل پیشگیری و درمان است. برای کاهش اثرات آن باید علائم پوسیدگی دندان کودکان را بشناسید و دلیل آنها را بررسی کنید در این مسیر از خود‌درمانی دوری کنید و به خصوص اگر پوسیدگی در قسمت دندان جلو کودکان است حتما به دندانپزشک اطفال مراجعه نمایید.