علت دیر افتادن دندان شیری چیست

همه‌ی ما می‌دانیم که یکی از مراحل طبیعی رشد کودکان افتادن دندان‌های شیری است که اصولاً بین 6 تا 12 سالگی رخ می‌دهد اما گاهی اوقات برخی والدین متوجه دیر شدن این روند شده و افتادن دندان‌ها به تاخیر می‌افتند و همین موضوع باعث نگرانی آن‌ها شده و پرسش‌هایی را درباره سلامت دندان‌ها یا رشد فک کودک ایجاد می‌کند؛ اما باید بگوییم که علت دیر افتادن دندان شیری همیشه نشانه مشکل جدی نبوده و ممکن است به دلایل مختلفی چون ژنتیک، وضعیت سلامت عمومی یا حتی فضای فک پیش بیاید و از آن‌جایی که کودکان برای جویدن غذا، صحبت کردن و لبخند زدن به دندان‌های قوی و سالم نیاز دارند افتادن دندان شیری در سن مناسب یعنی بین 6 تا 12 سالگی بسیار مهم است و اگر دیرتر از سن 12 سالگی بیفتند عوارضی از جمله شلوغی دندان را در پی دارد در ادامه به بررسی دلایل اصلی این پدیده و راهکارهای درمان آن می‌پردازیم.

زمان طبیعی افتادن دندان‌های شیری

معمولاً فرآیند افتادن دندان‌های شیری کودکان از 6 سالگی شروع شده و حدوداً تا 12 سالگی ادامه دارد؛ لازم به ذکر است که ترتیب افتادن دندان‌ها مشابه با زمانی است که در کودکی روییده‌اند و آگاهی والدین از این زمان‌بندی کمک می‌کند تا در صورت تأخیر یا اختلال بتوانند سریع‌تر به دندانپزشک کودکان مراجعه کرده و از مشکلات پیشگیری کنند.

جدول زمان طبیعی افتادن دندان‌های شیری

در جدول زیر شما می توانید زمان طبیعی و دقیق افتادن دندان‌های شیری را ببینید:

علت دیر افتادن دندان شیری چیست؟

وقتی که روند طبیعی جایگزین شدن دندان‌های دائمی کمی کندتر از حد انتظار پیش برود به معنی دیر افتادن دندان شیری است؛ نا گفته نماند که این موضوع همیشه نشانه بیماری نبوده اما عوامل مختلفی می‌توانند در آن نقش داشته باشند که در ادامه نام می‌بریم:

1. ژنتیک و وراثت: گفتنی است که افتادن دندان‌ها هم مانند زمان رویش آنها بین کودکان متفاوت است و می‌تواند تحت تأثیر ژنتیک قرار بگیرد؛ معمولاً اگر در خانواده تأخیر مشابهی وجود داشته، جای نگرانی نیست.
2. کمبود فضای فک: وقتی کودک فک کوچکی داشته باشد، ممکن است دندان‌های دائمی فضای کافی برای رویش نداشته باشند و همین موضوع باعث دیر افتادن دندان شیری شود.
3. عدم وجود دندان دائمی زیر دندان شیری: گاهی اوقات برخی دندان‌های دائمی به‌طور مادرزادی وجود ندارند (هیپودنشیا) که در این حالت، دندان شیری مدت طولانی‌تری در دهان باقی می‌ماند.
4. بیماری‌ها یا مشکلات رشد: برخی مشکلات هورمونی، متابولیکی یا بیماری‌های عمومی می‌توانند رشد و تکامل دندان‌ها را به تأخیر انداخته و علت دیر افتادن دندان شیری باشند.
5. چسبندگی ریشه دندان شیری: در بعضی کودکان، ریشه‌های دندان شیری به استخوان فک متصل می‌مانند (آنکیلوز) و این مسئله از افتادن طبیعی دندان جلوگیری می‌کند.
6. عادات دهانی: مکیدن انگشت یا استفاده طولانی از پستانک نیز از عواملی است که در زمان افتادن و رویش دندان‌ها تأثیر می‌گذارد.

عوارض دیر افتادن دندان شیری

دیر افتادن یا نیفتادن دندان شیری تا بزرگسالی و دیرتر از زمان طبیعی می‌تواند پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدتی برای کودک داشته باشد؛ بعضی از این عوارض صرفاً ظاهری و موقتی بوده اما برخی دیگر در صورت بی‌توجهی می‌توانند در آینده نیاز به درمان‌هایی چون: ارتودنسی یا جراحی داشته باشند در ادامه به برخی عوارض این مسئله اشاره می‌کنیم:

به‌هم‌ریختگی و نامرتبی دندان‌ها

ماندن طولانی‌مدت و دیر افتادن دندان شیری از مسیر رشد طبیعی دندان دائمی جلوگیری کرده که نتیجه آن رویش کج یا انحرافی دندان‌های دائمی است و در نهایت باعث نامرتبی دندان‌ها و تغییر شکل قوس فکی می‌شود؛ این مشکل یکی از شایع‌ترین دلایل نیاز کودکان به ارتودنسی در سنین نوجوانی است.

کاهش فضای رویش دندان‌های دائمی

دندان‌های دائمی برای رشد نیاز به فضای مشخصی دارند اگر دندان شیری دیر بیفتد، این فضا مسدود شده در نتیجه، دندان دائمی، نهفته باقی می‌ماند یا در موقعیت غیرطبیعی رشد می‌کند که این مسئله علاوه بر مشکلات عملکردی، می‌تواند شکل صورت و فک کودک را هم تحت تأثیر قرار دهد.

ایجاد دندان‌های دو ردیفه کوسه (Shark Teeth)

یکی از عوارض رایجی که علت دیر افتادن دندان شیری است رشد دندان دائمی قسمت پشت یا جلوی آن است در این حالت، کودک به‌طور همزمان دو ردیف دندان دارد که نه تنها ظاهر نامناسبی ایجاد می‌کند، بلکه در جویدن غذا و تلفظ برخی حروف نیز اختلال ایجاد می‌کند. گفتنی است که اگر این وضعیت به‌ موقع درمان نشود، به‌هم‌ریختگی شدیدتری ایجاد می‌کند.

 افزایش احتمال پوسیدگی و بیماری‌های لثه

مینای دندان‌های شیری قدیمی فرسوده شده به همین دلیل رعایت بهداشت دهان نیز سخت‌تر است پوسیدگی این دندان‌ها می‌تواند به لثه و حتی دندان‌های دائمی زیرین آسیب برساند. همچنین باقی ماندن مواد غذایی بین دندان شیری و دائمی احتمال التهاب و عفونت لثه را بالا می‌برد.

·      تأثیر منفی بر زیبایی لبخند و اعتمادبه‌نفس کودک: نیفتادن دندان شیری تا بزرگسالی و باقی ماندن آنها در کنار دندان‌های دائمی باعث ناهماهنگی در لبخند کودک می‌شود زیرا اندازه آنها کوچک‌تر و رنگ متفاوت‎تری دارند این تغییر ظاهری می‌تواند بر اعتمادبه‌نفس کودک، به‌ ویژه در دوران مدرسه، اثر منفی گذاشته و او را نسبت به لبخند یا صحبت در جمع خجالتی کند.

احتمال نیاز به درمان‌های پیچیده‌تر در آینده

اگر دیر افتادن دندان شیری به‌ موقع درمان نشود، ممکن است در آینده کودک را نیازمند درمان‌های پیچیده‌تری مثل کشیدن دندان، جراحی یا ارتودنسی کند در بسیاری موارد، یک رسیدگی ساده در سنین پایین می‌تواند از این درمان‌های پرهزینه و زمان‌بر جلوگیری کند.

چه زمانی باید نگران دیر افتادن دندان شیری بود؟

نا گفته نماند که دندان‌های شیری در رشد دندان‌های دائمی مؤثر هستند؛ بنابراین، هرگونه تاخیر یا دیر افتادن دندان شیری می‌تواند برای سلامت دندان‌های دائمی و رشد صحیح فک و دهان کودکان، مشکلاتی ایجاد نماید از طرفی اگر چه زمان دقیق افتادن دندان‌های شیری متغیر است اما اگر تا هفت سالگی نیفتاده باشند، بهتر است به دندانپزشک مراجعه شود این مشکل ممکن است نیاز به جراحی داشته تا فشار را از دندان‌های دائمی کم کند و فرصت رشد صحیح آن‌ها را فراهم نماید؛ همچنین، اگر دندان‌های دائمی کودک به صورت غیر طبیعی رشد کرده باشد نیاز است که در اسرع وقت به دندانپزشک مراجعه و این مشکل زودتر تشخیص داده شود.

موارد دیگری که نگرانی ایجاد می‌کنند، موارد زیر هستند:

وجود دندان‌های دائمی درنیامده و باقی ماندن همچنان دندان شیری در جای خود؛ همچنین وجود درد شدید در اطراف دندان شیری سالم که در زمان مناسب نیفتاده است.

درمان دیر افتادن دندان شیری

شاید برای شما هم سؤال باشد که برای افتادن دندان شیری چه باید کرد؛ باید بگوییم که وقتی افتادن دندان‌های شیری دیرتر از حد معمول اتفاق می‌افتد، همیشه به معنای مشکل جدی نیست اما در صورت تأخیر طولانی یا مشاهده علائم غیرعادی، مداخله دندانپزشکی لازم خواهد بود که در آن صورت نیز روش‌های درمانی بسته به علت تأخیر متفاوت هستند.

 بررسی توسط دندانپزشک کودکان

اولین اقدامی که برای فهمیدن علت دیر افتادن دندان شیری باید کرد مراجعه به دندانپزشک است پزشک با معاینه بالینی و در صورت نیاز عکس‌برداری (رادیوگرافی) وضعیت دندان‌های دائمی که زیر دندان شیری قرار دارند را بررسی می‌نماید.

کشیدن دندان شیری مقاوم

اگر افتادن دندان شیری طول بکشد و به دلیل چسبندگی ریشه یا آنکیلوز (اتصال به استخوان) نیفتاده باشد از طرفی دندان دائمی در حال رویش باشد دندانپزشک معمولاً آن را به‌صورت کنترل ‌شده می‌کشد تا فضای لازم برای رویش دندان دائمی باز شود.

درمان ارتودنسی پیشگیرانه

در صورتی که نیفتادن دندان شیری تا بزرگسالی طول بکشد و کمبود فضا یا به‌هم‌ریختگی دندان‌ها عامل اصلی آن باشد، ممکن است متخصص ارتودنسی استفاده از پلاک‌های متحرک یا دستگاه‌های گسترش‌دهنده فک را توصیه کند تا فضای کافی برای رویش دندان‌های دائمی ایجاد شود.

درمان مشکلات زمینه‌ای

اگر علت دیر افتادن دندان شیری بیماری‌های هورمونی یا متابولیکی باشد، همکاری با متخصص کودکان یا غدد لازم است درمان این مشکلات می‌تواند روند طبیعی افتادن دندان‌ها را بهبود بخشد.

مراقبت خانگی و پیگیری منظم

گاهی اوقات در جواب سوال برای افتادن دندان شیری چه باید کرد می‌گوییم که در بسیاری از کودکان تنها نیاز به صبر و پیگیری وجود دارد رعایت بهداشت دهان، تغذیه سالم و مراجعه منظم به دندانپزشک کافی است تا روند افتادن دندان‌ها طبیعی دنبال شود.

روش‌های پیشگیری و مراقبت از دندان شیری

اگر چه دندان‌های شیری موقتی هستند، اما نقش بسیار مهمی در رشد، جویدن، تکلم و زیبایی لبخند کودک دارند از طرفی زمان دقیق افتادن دندان‌های شیری مشخص نیست به همین دلیل مراقبت درست از این دندان‌ها می‌تواند روند افتادن طبیعی آن‌ها را تسهیل کرده و از مشکلات بعدی جلوگیری نماید. مهم‌ترین روش‌های مراقبت عبارت‌اند از:

رعایت بهداشت دهان و دندان از سنین پایین

یکی از راه‌هایی که به جلوگیری از پوسیدگی دندان‌های شیری کمک بسزایی می‌کند مسواک زدن با خمیر دندان حاوی فلوراید و استفاده از نخ دندان مخصوص کودکان است نا گفته نماند که پوسیدگی می‌تواند روند طبیعی افتادن دندان را مختل کند.

تغذیه سالم و متعادل

مصرف میوه‌ها، سبزیجات و لبنیات باعث تقویت دندان‌ها و استخوان فک شده و متقابلاً مصرف بیش از حد شیرینی و نوشیدنی‌های قندی احتمال پوسیدگی و مشکلات دندانی را افزایش می‌دهد.

پرهیز از عادات مضر دهانی

عادت‌هایی مثل مکیدن انگشت یا استفاده طولانی از پستانک می‌توانند بر رشد فک تأثیر منفی بگذارند و باعث دیر افتادن دندان شیری شوند؛ به همین دلیل ترک این عادات در سنین پایین ضروری است.

معاینات منظم دندانپزشکی

مراجعه هر شش ماه یک‌بار به دندانپزشک کودکان کمک می‌کند تا هرگونه مشکل زودتر تشخیص داده شود؛ گاهی با یک بررسی ساده می‌توان علت دیر افتادن دندان شیری را شناسایی و از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری کرد.

ایجاد فضای کافی برای دندان‌های دائمی

در صورت مشاهده کمبود فضا در فک، دندانپزشک ممکن است درمان‌های ارتودنسی پیشگیرانه را توصیه کند تا دندان‌های دائمی به‌طور طبیعی و بدون مشکل جایگزین شوند.

آموزش و تشویق کودک به مراقبت شخصی

والدین باید کودکان را از سنین پایین با اهمیت مسواک زدن، تغذیه سالم و مراقبت از دندان‌ها آشنا کنند ایجاد عادت‌های درست در کودکی، سلامت دهان و دندان در آینده را تضمین می‌کند.

نتیجه گیری

همانطور که گفتیم در بسیاری از موارد دیر افتادن دندان شیری در کودکان جای نگرانی ندارد و بخشی از روند طبیعی رشد است اما گاهی این تأخیر می‌تواند نشانه مشکلاتی مثل کمبود فضا در فک، نبود دندان دائمی یا چسبندگی ریشه باشد. بهترین راهکار برای اطمینان، مراجعه منظم به دندانپزشک کودکان است تا با معاینه و در صورت لزوم تصویربرداری، علت مشخص شود. مراقبت درست از دندان‌های شیری، تغذیه سالم و توجه والدین به تغییرات دهان کودک، کلید داشتن دندان‌های دائمی سالم و لبخندی زیبا در آینده بوده و از بروز عوارضی مانند نامرتبی دندان‌ها یا نیاز به درمان‌های پیچیده پیشگیری می‌کند